VIDEO:Temeljne vrijednosti Europske Unije


Sada već davne 1963. godine Robert Schuman, francuski ministar spoljnih poslova, u svojoj znamenitoj knjizi Za Evropu piše: “Devetoga maja 1950. godine francuska je vlada u svojoj svečanoj deklaraciji izabrala Evropu. … Evropu oslobođenu bratoubilačkih i sterilnih borbi, koja se kretala putem zajedništva, zalogu napretka, sigurnosti i mira.” (Schuman, 2000.: 4).

Iz tog navoda, koji po svom predmetu i sadržaju nije usamljen, jasno se može razaznati ratno iskustvo i poslijeratna trajna i goruća želja i usmjerenje da se neki budući ponovni rat u Evropi izbjegne po svaku cijenu. Strah od moguće nove trke u naoružanju izazvane, između ostalog, i hladnoratovskim prilikama i blokovskom podjelom svijeta, a koji su doprinijeli stvaranju potrebe za zajedništvom među državama Evrope, temelj je na kojem su nastale tri Evropske zajednice (1951. godine stvorena je European Coal and Steel Community –ECSC, a 1957. godine su stvoreni European Economic Community – EEC i European Atomic Energy Community – EURATOM).

Razvojem saradnje na svim tim područjima dolazi do širenja zajedničkih interesa, što je direktno rezultiralo i usvajanjem novih vrijednosti oko kojih se stvaralo novo evropsko jedinstvo. Tako su se zajedničke evropske politike, sa sve čvršćom vizurom zajedništva, počele baviti svim relevantnim sferama društvenog života unutar onoga što će kasnije postati Evropska Unija, od kojih su najviše eksponirane:

• stvaranje evropskog područja mira i stabilnosti

• ekonomsko povezivanje (stvaranje zajedničkoga otvorenog tržišta, jedinstvene carinske i monetarne unije)

• zaštita prirode

• spoljna politika, zajednička bezbjednost i obrana

• razvoj evropskog identiteta

• uspostava i razvijanje područja “4 sloboda” – slobodni protok ljudi, kapitala, roba i usluga

• saradnja u području pravosuđa i unutrašnjih poslova

• stvaranje novog pravnog poretka

• stvaranje političke unije.

Svi ovdje nabrojeni, pa i brojni drugi segmenti ljudskoga djelovanja imaju zajedničke karakteristike, nad kojima Evropska Unija, kroz svoje in- stitucije, želi imati glavnu riječ. I zajedničke vizije koje se nastoje realizovati u ujedinjenoj Evropi smatram njezinim temeljnim vrijednostima. Iz zajedničkih vrijednosti Evrope, vremenom nastaju temeljna načela Europske Unije.

Ponajprije su to:

poštovanje prava čovjeka i građanina;

očuvanje zdrave životne okoline;

stvaranje novoga poretka slobode, zaštite i bezbjednosti;

poštovanje kulturne raznolikosti;

saradnja na svim područjima između jednakoravnopravnih nacija – država članica Evropske Unije;

slobodno izražavanje misli i stvaranje svih nužnih preduslova  za ukidanje svih oblika diskriminacije (prema polnoj, nacionalnoj, konfesionalnoj, socijalnoj i drugim osnovama).

Društveni sistem koji bi sve te postavljene ciljeve mogao i realizovati u samoj svojoj biti bio bi politički ideal. Živjeti u takvoj zajednici značilo bi ispunjenje Kantove vizije da je moguće uskladiti potpuni razvoj lične slobode koja je istovremeno (nesmetano?) ograničena tuđim sloboda- ma. Immanuel Kant je definiciju slobode svakog čovjeka kao člana društva, izrazio na sljedeći način: “Slobodu čovjeka kojom se može formulisati na- čelo konstituisanja zajednice izražavam u formuli: niko me ne može prisiliti da na njegov način budem sretan (onako kako on zamišlja dobrobit drugih ljudi), jer svako sreću smije tražiti na putu koji se njemu samome čini do- brim, samo ako pritom ne nanosi štetu slobodi drugih da teže nekoj sličnoj svrsi, koja može postojati zajedno sa svačijom slobodom prema mogućemu opštem zakonu.” (Kant, 2000.: 75). Rekao bih da svako ograničavanje slobode sa sobom nužno donosi potiranje biti slobode same. Uprkos tome, ne- mogućnost realizacije takve opcije, a da ona ipak postoji, u ideji, ali i u po- kušaju realizacije, nije novina.

U maniru evropske transparentnosti svi ustavom zacrtani evropski ideali supsumirani su u predstavljeni moto Evropske Unije koji glasi:“Ujedinjeni u različitostima.” (Draft Treaty Establishing the Constitution for Europe, 2003.: 263). Ako prihvatimo stajalište da nas naše razlike mogu povezati umjesto da nas razdvajaju, to zaista može biti temelj suživota, tj. upravo one praktične vrijednosti koja je prečesto u evropskoj istoriji bila toliko malo vidljiva ili na djelu. Iako je evropsku prošlost lako prikazati kroz kontinuirane sukobe koji su se događali među narodima na njezinu tlu, ona nam istodobno zorno prikazuje, i to upravo na vlastitom primjeru, kako je moguće živjeti i u miru i upravo na sjecištu različitih kul- tura i civilizacija.

Istoričar J. M. Roberts u svojoj knjizi Istorijat Evrope podsjeća da se: “… Evropa neprestano stvara, da je uvijek reformanda.” (Roberts, 2002.: 676). Prema tako izraženom stavu izgleda kako je evropski istorijskii usud da ona bude mjesto susreta različitosti, a na mudrosti je njezinih stanovnika da tu jedinstvenu priliku iskoriste najbolje što umiju. Razvojem trgovine i otkrivanjem Novoga svijeta krajem 15. vijeka, ovaj svijet, pa i Evropa u njemu, počeo se ubrzano i znatno reformisati. Postupno, kao i inače u istoriji, neka su nova mjesta postala centrima moći i trgovine, a dotadašnji evropski sjaj u novim okolnostima trebalo je zamijeniti novim dostignućima. Moguće je pretpostaviti da su upravo prethodno spomenute opšte ljudske temeljne vrijednosti, koje se danas proklamuju kao temeljne vrijednosti novonastajućega društvenog poretka u Evropskoj Uniji, evropski iskorak u odnosu na ostatak svijeta. Jer ko ne bi volio živjeti u zajednici koja kao svoj postulat na prvo mjesto stavlja slobodu. I to ne samo slobodu za one koji imaju kapital, nego i za one nemoćne za koje će se novi evropski poredak pobrinuti da takođe žive život dostojan čovjeka, i to kroz sistem države blagostanja (welfare state). Evropskim je ustavom takođe naznačena obveza poštovanja temeljnih načela solidarnosti i supsidijarnosti koji bi oboje imali doprinijeti razvoju brige za one kojima je potrebna pomoć kako bi legitimno imali, pa i realizovali svoja ljudska i socijalna prava.

Peter Häberle, istaknuti univerzitetski profesor javnog prava, filozofije prava i crkvenog prava na Univerzitetu u Bayreuthu, u svojoj knjizi Ustavna država, tvrdi: “… (sam) ustav jest kultura, s brojnim slojevima i diferencijacijama. U njega (ustav) ulaze kulturna iskustva naroda, s njegova se tla hrane kulturna nadanja sve do konkretnih utopija … Pojedino ustavno načelo proizlazi iz najdubljih slojeva kulturnog konteksta.” (Häberle, 2002.: 232). Ako prihvatimo Häberleovo stajalište da se ustav može i treba posmatrati kao kulturološko pitanje (ustav kao kultura), onda u slučaju poveznice Evrope i njena ustava mogu ustvrditi da postoji dvosmjerna povezanost: s jedne strane, nastojanje da se konceptualizuje i operacionalizuje moguća zajednička evropska kultura, što je proizvelo stvaranje temeljnog dokumenta, ustava, a kojim se verifikuje postojeća kultura i kojim se osigurava postojanje te kulture u budućnosti, sve dok se primjenjuje i postoji sam ustav; s druge strane, evropski ustav ima zadatak stvaranja nove evropske kulture koja će svoj temelj i norme pronalaziti upravo u tekstu ustava. Iz te aporije o tome ko koga prije određuje – ustav kulturu ili kultura ustav – nije moguće u ovom trenutku dobiti jedan odgovor. U suštini to je ista dilema kao kod pitanja kreiraju li pojedinci ono što nazivamo društvom ili društvo, svojom nezaustavljivom silom socijalizacije, kreira pojedinca. Moguće je, dakako, da je u konačnici riječ o pa- ralelnim procesima s istovremenim uticajima u oba smjera. Poznati njemački sociolog i filozof Jürgen Habermas u svom tekstu Why Europe Needs A Constitution kaže: “U socijalnoj dimenziji moderna je Evropa razvila institucionalne dogovore za produktivno rješavanje intelektualnih, so- cijalnih i političkih sukoba.” (Habermas, 2001.). Na tragu tog promišljanja donošenje Evropskog Ustava bio je vrhunac dosadašnjih evropskih integracionih procesa, a tim  činom se potvrdilo tako željeno evropsko zajedni- štvo.

Usporedimo li koncept otvorenog društva austrijskog filozofa Karla Poppera s načelnim stajalištima koja se mogu iščitati iz temeljnih ugovora Evropske Unije (Rimski ugovor iz 1951., Jedinstveni evropski akt iz 1986., Ugovor iz Maastrichta iz 1992., Ugovor iz Amsterdama iz 1997.) kao i iz gotovo svih ostalih pravnih dokumenata Unije, možemo zaključiti kako su vizije evropske budućnosti vrlo slične, pa i više od toga. Gotovo da ne postoji element koji bi proizišao iz svjetonazora otvorenog društva, a koji bi ujedinjenoj Evropi bio stran ili neprihvatljiv. Popper navodi da su: “Individualizam, antitotalitarizam, vjera u razum i ljubav prema slobodi temeljne vrijednosti za koje se zalažu prijatelji otvorenog društva, dok se protiv toga bore njegovi neprijatelji.” (Popper, 1993.: 257). . Bitan činitelj jedinstva Evropske Unije kao nadnacionalne zajednice ravnopravnih učesnika stvara činjenica da se sve ključne odluke uglavnom donose konsenzusom među svim državama članicama.

Još

PHOTO:Koji su psi najpametniji?

Znate li koji su psi najinteligentniji? Svi volimo svoje pse i … [Opširnije...]

Razgovor

"Dakle, ti bi zelio da razgovaras sa mnom?" rece Bog. "Ako imas … [Opširnije...]

Svijeće sa parafinom opasne za zdravlje

Kada se upale svijeće pravljene od parafina, dolazi do isparavanja … [Opširnije...]

Gluva žena

Čovjek se zabrinuo shvativši da mu žena više ne čuje onako dobro kao … [Opširnije...]

Važnost vitamina K

Vitamin K topi se u masnoćama, djelimično se topi u alkoholu, dok je u … [Opširnije...]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Portal mozete pratiti na adresama: durmitor.com, durmitor.net, durmitorcg.com, destination-durmitor.org, odjek.com...Za bilo koji oblik saradnje(turistička promocija, razmjena linkova...) pišite na naš e-mail
E-mail