Sindrom bolesne zgrade

Brojna istraživanja pokazala su postojanje 107 poznatih karcinogenih čestica u moderno uređenim kancelarijama i domovima. U kombinaciji sa pušenjem taj učinak može dodatno povećati ozbiljnost potencijalnih zdravstvenih problema

Kijate i kad nijeste prehlađeni, curi vam nos, oči su suve i peckaju, koža vas iz čista mira zasvrbi, a glava boli često… Ako pritom puno vremena provodite u zatvorenom prostoru, na poslu ili u kući, možda je vaša dijagnoza – sindrom bolesne zgrade. U sindromu bolesne zgrade uloge su zamijenjene – bolesnik je zgrada u kojoj ljudi borave, a smetnje koje osjećaju su posljedica takvog njenog stanja. U pitanju je jedna od bolesti savremenog čovječanstva od koje se ne umire, ali znatno umanjuje kvalitet života i rada.

Po definiciji Svjetske zdravstvene organizacije, sindrom bolesne zgrade (Sick Building Syndrome, SBS) je stanje koje karakterišu: iritacija sluznice, vegetativne smetnje kao što su glavobolje i umor, a isto tako i narušavanje mentalnog zdravlja, depresija i iritiranost. Termin se u literaturi spominje od 1994. godine, ali naučnici nijesu saglasni da li je njegovo definisanje na osnovu zgrade u kojoj se boravi, a ne kliničkog stanja pacijenta, medicinski prihvatljivo.

Pet faktora

Najčešćim uzročnikom sindroma smatra se loš kvalitet vazduha u zatvorenom prostoru. Za posljedicu može imati upalu disajnih puteva, astmu, bronhitis, pa čak i rak pluća. Brojna istraživanja pokazala su postojanje 107 poznatih karcinogenih čestica u moderno uređenim kancelarijama i domovima. U kombinaciji sa pušenjem taj učinak može dodatno povećati ozbiljnost potencijalnih zdravstvenih problema. Osim toga, vlaga i različiti mikroorganizmi takođe utiču na zdravlje, tako da obično uzrokuju alergije, poremećaje imunološkog sistema, te bolesti kostiju. Pojedini slučajevi mogu biti lokalizovani u određenoj prostoriji ili području, ali mogu biti i ravnomjerno raspoređeni unutar čitave zgrade.

Naziv ovog poremećaja ukazuje na zdravstvene probleme koji su povezani sa boravkom u određenoj zgradi. Svjetska zdravstvena organizacija je 1984. godine izvijestila kako 30 odsto novih i preuređenih zgrada predstavlja potencijalne izvore sindroma ,,bolesne zgrade”. Često su ti loši uslovi privremeni, ali ima i onih koji traju dugo. Uzroci nijesu samo građevinski i arhitektonski, već nastaju i kao posljedica loših ergonomskih postavki, a isto tako i loše organizacije rada.

Do problema najčešće dolazi kada se zgrada koristi u svrhu koja nije ogovarajuća njenom izvornom dizajnu ili namjeni. Ponekad je to zbog lošije i nekvalitetnije konstrukcije zgrade i nepravilnog održavanja.

Poseban problem su kancelarije sa ,,zatvorenom” mikroklimom iako se SBS, zasad, ne definiše kao profesionalna bolest zbog prevelikog spektra simptoma. Štetni faktori bolesne zgrade mogu biti: fizički, hemijski, biološki i psihološki.

Istraživanja

Po nekim istraživanjima, u SAD oko 25 miliona službenika boluje od određenog oblika SBS u oko 1,2 miliona poslovnih zgrada. U Velikoj Britaniji i na Novom Zelandu ustanovljeno je da oko 80 odsto radnika ima neki od simptoma, a 40 odsto većinu simptoma SBS-a. Postotak radnika s barem jednim simptomom SBS-a u Italiji se penje do 92,6 odsto. U Singapuru je taj udio 19,6 odsto. Podaci pokazuju da se simptomi SBS-a javljaju u većem procentu u zgradama zemalja s hladnijom i vlažnijom klimom i tamo gdje su radni prostori više klimatizovani.

Prepoznavanje

Uzroci SBS kao i ,,lijek” za njih izvan su medicine, ima ih od građevinarstva i arhitekture do ergonomije i organizacije rada. Zbog toga mu mnogi osporavaju legitimnost, jer je većina smetnji koje se opisuju kao dio sindroma već opisana i svrstana u druga područja medicine, kao što je najčešće medicina rada.

Prije svega se navode hronični konjuktivitis, začepljenost nosa, kijanje, šmrcanje, kašalj, suvoća grla i upala sinusa. Takođe, javlja se kontaktni i nekontaktni dermatitis, prije svega na rukama. Glavobolje su, uz očne smetnje, najčešće navođene tegobe povezane s boravljenjem u određenom prostoru. Uglavnom su tenzijske prirode zbog kancelarijskog posla – prisilnog položaja ruku, pa se zapravo povezuju s uslovima radnog mjesta, što spada u domen medicine rada i nije povezano sa samom zgradom. To je još jedan od primjera kako SBS nije precizno definisan pojam. Osim glavobolja, depresija, iritiranost i letargija su stanja koja se povezuju sa zgradom u kojoj se boravi.

Dodatni krivci

Naučna istraživanja su pokazala da u okruženju savremenog čovjeka postoji više od šest miliona hemijskih materija koje štetno utiču na zdravlje, a desetina je u opštoj upotrebi. U svom domu ili kancelariji čovjek je izolovan od potencijalno negativnih opasnosti spoljne sredine, ali se produženim boravkom u zatvorenom prostoru lišava pozitivnih uticaja u odnosu na svoju zdravstvenu i radnu spososbnost.

Od 70-ih godina prošlog vijeka čine se značajni napori da se štedi i racionalno koristi električna energija. Time se doprinijelo zadržavanju toksičnih tvari u vazduhu koje kod ljudi mogu uzrokovati sindrom ne samo ,,bolesne zgrade” već i mnoge druge zdravstvene probleme.

U Italiji je utvrđeno da u klimatizovanim kancelarijama 30 odsto zaposlenih ima navedene očne smetnje, u poređenju sa svega 15 odsto u prirodno osvijetljenim. Nakon preseljenja u bolje klimatizovanu zgradu, u Francuskoj je kod zaposlenih zabilježen pad učestalosti simptoma SBS-a za 40-50 odsto. Bolji način klimatizacije ne daje samo zdravstvene učinke: u Kanadi je zabilježena 11 odsto veća radna produktivnost u bolje klimatizovanim prostorima.

Zanimljivo je da gotovo sva istraživanja sindroma bolesne zgrade navode kako se na simptome žene žale češće od muškaraca.

Kako liječiti

Kako mu i samo ime kaže, u sindromu bolesne zgrade bolesnik je zgrada u kojoj ljudi borave, a njihove smetnje posljedica stanja same zgrade. Zato se liječenjem smetnji stanara ne uklanja glavni uzrok. Uklanjanje ili umanjenje tegoba zaposlenih u bolesnoj zgradi ne može se postići liječenjem tegoba već promjenom zgrade koja ih izaziva – preseljenjem u drugu ili poboljšanjem

uslova rada u ,,bolesnoj”.

– Većina zagađivača posljedica je oslobađanja različitih organskih stvari iz uobičajenih predmeta koji nas okružuju: namještaj, tepih, papir, boja, pa čak i plastične kese. Štetne materije u ovim predmetima iz naše okoline korišćene su kao izolatori, ljepila, vezivna sredstva i slično. Uslovi rada se mogu popraviti poboljšnjem kvaliteta vazduha, uvođenjem prirodne ili kvalitetnije osvijetljenosti, izbacivanjem neonskog svijetla, smanjenjem nivoa buke, pravilnim odlaganjem otpada, pravilnom ishranom radnika, osiguranjem ugodne radne atmosfere, uklanjanjem štetnih hemijskih faktora i pravilnim održavanjem. Od posebne važnosti za osjećaj ugodnosti, a time i za zdravlje i kvalitetan rad zaposlenih, jeste i nivo buke – njena priroda i frekvencija.

Neka rješenja mogu djelimično pomoći. Na primjer, korišćenjem ekrana računara s niskom refleksijom i njegovim postavljanjem na pravilnu visinu, mogu se barem umanjiti smetnje za oči. Pravilno određena dioptrija smanjuje napor očiju, a kvalitetan vazduh, koji je dovoljno vlažan i bez alergenih čestica, neće izazivati toliko čest osjećaj žarenja i pečenja u očima, inače izazvan prekomjernim isušivanjem površine očiju.

Sindrom bolesne zgrade može se spriječiti pravilnim projektovanjem, izgradnjom i održavanjem poslovnih i stambenih zgrada, a isto tako redovnim sistematskim pregledima svih zaposlenih kako bi se na vrijeme uočila epidemija ovog sindroma. Zato je značajno da od samog početka budu uključeni projektanti svih struka.

Ima i onih koji vjeruju da SBS ne postoji. Istraživanje je provedeno na 4.000 zaposlenih između 42 i 62 godine, koji su radili u 44 zgrade u Londonu. Simptome na koje su se žalili zaposleni u zgradama s lošim uslovima imali su i zaposleni koji rade u malim zgradama, na selu, u prirodi, ako su obavljali sličan posao i u jednakoj količini. Sindrom bolesnih zgrada ipak je samo sindrom pretjeranog rada i stresa s kojim se radnici svakodnevno suočavaju. No, uprkos sporenju oko (ne)postojanja sindroma, činjenica koja najviše zabrinjava naučnike i ljekare su nepoznati učinci koje ovaj sindrom može imati na ljude kroz duže vremenske periode, pa čak i ako su nivoi štetnih stvari u vazduhu male.

Biljke čiste vazduh

Istraživanja laboratorije univerziteta Berkli otkrila su da bi se godišnje moglo uštedjeti 58 milijardi dolara upotrebom biljaka u objektima pogođenim sindromom bolesne zgrade. Prema istraživanju, 40 odsto bolovanja povezano je sa kvalitetom vazduha u enterijerima. U studiji tvrde da se dodatnih 200 milijardi dolara može uštedjeti zbog poboljšanja radne sposobnosti radnika u prostorijama u kojima ima biljaka.

U potrazi za efikasnim rješenjem problema zagađenog vazduha otkriveno je da postoje biljke koje se mogu uzgajati u zatvorenim prostorima, a sposobne su da pročiste vazduh od toksičnih materija i povećaju količinu negativnih jona u vazduhu. Biljke osvježavaju vazduh i poboljšavaju njegov kvalitet, tako da filtriraju ugljen dioksid koji ljudi izdišu, te različite zagađivače akumulirane u zatvorenim prostorima (formaldehid, amonijak, nikotin, benzen), a proizvode kiseonik koji je ljudima neophodan za život.

Faktori

Fizički – loš kvalitet vazduha, osvijetljenost, buka, odlaganje otpada i snabdijevanje kvalitetnom vodom za piće.

Hemijski – povišene koncentracije ugljen-dioksida, boje, tepisi i zavjese od prirodnih materijala (zbog zadržavanja alergena), formaldehidi, rad s aparatom za fotokopiranje, laserskim štampačem…

Biološki – mikroorganizmi iz loše održavanih klima – uređaja. Osim izazivanja zaraznih bolesti, kao što je legionarska bolest, ovi mikroorganizmi pogoduju razvoju alergijskih reakcija.

Psihološki – uticaj “bolesne zgrade” na mentalni sklop najizrazitije se ogleda kao glavobolja, razdražljivost, umor, smanjena produktivnost, bezvoljnost.

Kako liječiti

Mikroklimatski uslovi

Eliminisati ili kontrolisati izvor zagađenja, povećati ventilaciju i postaviti uređaje za prečišćavanje vazduha.

Osvjetljavanje

Dnevno svijetlo treba da obezbjeđuje komfornije i kvalitetnije osvjetljenje od onog iz vještačkih izvora. Takva praksa smanjuje potrebu za električnim izvorima svjetlosti, te stoga vodi smanjenju potrošnje struje kao i sa njom povezanih troškova i zagađenja.

Dobro projektovanim sistemom dnevnog osvjetljenja izbjegavaju se prekomjerni sjaj i kontrasti koji mogu da oštete vid.

Koliko je važan uticaj dnevnog svetla govori i podatak da u Holandiji i Nemačkoj zdravstveni standardi zabranjuju postojanje radnog mesta koje je više od šest metara udaljeno od prozora.

Građevinski materijali zgrada

Izbor ekološki prihvatljivijih materijala jedan je od načina za poboljšanje ekoloških karakteristika zgrade. Zdravi materijali ne narušavaju životnu sredinu, imaju veoma povoljan energetski bilans i ne emituju nikakva štetna zračenja.
Dr Siniša Milićević

Izvor:Pobjeda

Advertisements

Još

Dijetalna gazirana pića povećavaju rizik od infarkta i moždanog udara

Onima koji se brinu za svoje zdravlje, dijetalna gazirana pića se čine … [Opširnije...]

Pismo iz srušenog Sendaija(Japan tokom poslednjeg zemljotresa)

Kakvo je bilo zaista stanje među ljudima tokom zemljotresa u Japanu, … [Opširnije...]

Bezumno je…

Mrzjeti sve ruže jer si se ogrebao na jedan trn... … [Opširnije...]

Reciklaža

Reciklaža je izdvajanje materijala iz otpada i njegovo ponovno … [Opširnije...]

DURMITOR( UNESCO World Heritage )

Šta čovjek da kaže za nekadašnje odmaralište bogova. A bogovi, oni na … [Opširnije...]

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Portal mozete pratiti na adresama: durmitor.com, durmitor.net, durmitorcg.com, destination-durmitor.org, odjek.com...Za bilo koji oblik saradnje(turistička promocija, razmjena linkova...) pišite na naš e-mail
E-mail